De betekenis van de chemische industrie in Nederland is groot. De bijdrage aan de economie substantieel. Het economisch belang van de chemie in Europa en Nederland is groot.

De sector zet in Europa meer dan 550 miljard euro om, in Nederland meer dan 50 miljard. Chemie levert (grondstoffen voor) producten die ons leven veraangenamen en draagt in belangrijke mate bij aan welvaart, welzijn en werkgelegenheid. Die positie neemt ze al vele decennia in, maar die rol is niet vanzelfsprekend. In de periode van 1995 tot 2007 verloor de Europese chemie bijvoorbeeld vier procent marktaandeel op de wereldmarkt. Vooral landen als China en India zijn in opkomst en slagen er in ‘sophisticated’ productiefaciliteiten te ontwikkelen, die op volle toeren draaien. Er is dus werk aan de winkel. Een andere uitdaging is de transitie van op fossiele grondstoffen gebaseerde chemie naar op biomateriaal (landbouwproducten) gebaseerde chemie. Innovatie in de chemie is onmisbaar om de maatschappelijke uitdagingen waar we voor staan te kunnen oplossen. De wereldbevolking stijgt tot het jaar 2050 van 6,7 naar 9,2 miljard mensen en die mensen willen welvaart, eten, drinken, gezondheid en een leefbaar klimaat. Er liggen dus uitdagingen voor de komende jaren om de chemie haar plaats te laten behouden, in het belang van de mondiale, Europese en Nederlandse economie en dus de welvaart en het welzijn van de burgers. Over de toekomstige plaats van de chemie in de samenleving gaat deze website.

Hoe ziet de chemische industrie in Nederland er in het jaar 2030 uit? Of in 2050? Met die vraag voor ogen besloot het VNCI-bestuur in de zomer van 2011 een onderzoek te starten naar de toekomst van de chemie.
“Het VNCI-bestuur heeft geconstateerd dat onze stakeholders een ander beeld van de chemie hebben dan de sector zelf”, liet VNCI-directeur Colette Alma optekenen in Chemie Magazine, het maandblad van de organisatie. “De financiële wereld heeft de chemie zelfs gekarakteriseerd als een aflopende zaak. Dat staat haaks op de benoeming van de chemie tot innovatieve topsector en op de binnen de sector breed gedragen visie dat chemie oplossingen biedt voor belangrijke maatschappelijke vraagstukken.”

Eerdere studies

De onderzoekopdracht werd verleend aan Deloitte omdat het organisatieadviesbureau kennis over de mondiale chemie had opgedaan in eerdere studies: A decade ahead en The chemical multiverse. Het onderzoek begon met een op literatuurstudie gebaseerde analyse van het toekomstige industriële landschap, naar de vraag wie de verschillende spelers zijn en wat de kansen en bedreigingen voor de chemische industrie zijn. Topbestuurders van chemiebedrijven en stakeholders hebben de analyse aangevuld via interviews, rondetafelgesprekken en discussies in workshops. Vertegenwoordigers van de chemische industrie hebben ingebracht welke nieuwe technologieën, producten en grondstoffen zij verwachten in 2030 en 2050, de jaartallen die zijn genoemd als ijkpunten voor het onderzoek.

Sleutelfiguren

De chemiesector het komend decennium geconfronteerd worden met ‘uitdagingen en structurele marktveranderingen, waarbij alleen de gezondste chemiebedrijven sterker naar voren zullen komen’. Anders gezegd: veel bedrijven zullen de komende tien jaar moeten inspelen op veranderingen die vele malen sneller zullen gaan dan ooit tevoren. Het rapport benoemt de economische en culturele megatrends waarmee de chemie de komende jaren wordt geconfronteerd: globalisering, duurzaamheid, kwaliteit van de gezondheidszorg, gebrek aan grondstoffen, veranderende consumptiepatronen en urbanisering. Dat biedt kansen voor bedrijven die er op in weten te spelen, maar voor concerns die niet veranderen en vertrouwen op het aantrekken van de economie, breken moeilijke tijden aan.

Naar duurzame en fijnchemie

Ondanks de breed gedragen verwachting dat trends in de richting van duurzame en fijnchemie zullen gaan, is niet te verwachten dat de productie van bulkchemie de komende decennia uit Nederland zal verdwijnen. Het feit dat bedrijven kunnen kiezen om over te schakelen op fijnchemie is te danken aan de aanwezigheid van bulkchemie. Als die uit Nederland verdwijnt, is het onwaarschijnlijk dat de fijnchemie het redt.

Maakindustrie

De chemie stelt andere industrieën in staat te produceren. De toekomst van de chemie is dus tevens de toekomst van de maakindustrie in Nederland. Het is daarom van groot belang dat de randvoorwaarden, zoals goede wet- en regelgeving, in orde zijn. Dat vraagt erom dat de chemie als onderdeel van de samenleving wordt geaccepteerd.

Bron: VNCI